Zo wordt een nokvorst vernieuwd
De oude vorsten gaan er een voor een af en de oude specie wordt weggehakt. De dakdekker bekijkt welke vorsten hergebruikt kunnen worden. Keramische vorsten zijn vaak nog prima, gebroken exemplaren worden vervangen door een passend model. Bij oude of gesmoorde pannen is een exact passende vorst soms lastig te vinden, en dan komen de mooiste oude vorsten aan de zichtzijde.
Bij een droog systeem worden vorstlathouders bij de top op de constructie geschroefd en op hoogte gesteld, zodat de vorst straks precies op de pannen ligt. Daarop komt de vorstlat.
De nokrol wordt uitgerold en aan beide kanten op de pannen gedrukt, waarna de vorsten met een klem op de lat worden vastgeschroefd. Aan de gevels komen begin- en eindstukken die de nok netjes afsluiten.
Kies je voor specie, dan worden de vorsten in een vers mortelbed gezet en strak afgewerkt. Dat past bij een monument of een dak waar de buren dezelfde nok hebben. Bij beide manieren worden de gevelpannen en het lood rond aansluitingen gecontroleerd. Na afloop krijg je foto's van de nieuwe nok, zodat je ziet wat er boven je hoofd gebeurd is.
Nokvorsten in Gelderland: wind, mos en oude specie
In de open polders van de Betuwe en het Rijk van Nijmegen, rond Elst, Tiel en Geldermalsen, heeft de westenwind vrij spel. Na een stormnacht in het najaar kan het gebeuren dat er een vorst in de tuin ligt. Hangt een vorst los boven de straat of het pad, blijf er dan onder weg en bel bij direct gevaar 112. Wat je daarna doet, lees je bij stormschade aan je dak.
Op de Veluwe groeit mos in de naden van de specie, vooral onder bomen. Mos houdt water vast, en als dat bevriest, drukt het de specie los. Een droog systeem met nokrol heeft daar minder last van. Het dak en de nok tegelijk laten schoonmaken kan het werk combineren; zie dak reinigen.
Op hallehuizen en boerderijen in de Achterhoek liggen lange nokken met gesmoorde of rode pannen. Daar telt elke meter, en het loont om de hele nok in één keer te doen. In de jaren-30 wijken van Arnhem en Nijmegen kiezen veel eigenaren juist voor specie om het straatbeeld te houden. Bij een monument check je het Omgevingsloket of vraag je het de gemeente.
