Oud-Hollandse dakpannen zijn keramische golfpannen met één brede golf, vaak natuurrood of gesmoord, die je op veel oudere Gelderse huizen ziet.
Gratis en vrijblijvend
Vakbedrijf uit Gelderland
In een minuut aangevraagd
Kort samengevat
Oud-Hollandse dakpannen zijn keramische golfpannen met één brede golf, vaak natuurrood of gesmoord, die je op veel oudere Gelderse huizen ziet. Nieuwe keramische pannen leggen kost vanaf € 60 per m². Zijn de pannen nog gaaf, dan kan herleggen met nieuwe latten en folie, vanaf € 45 per m².
Materiaal
Loop door de binnenstad van Zutphen of Elburg en kijk omhoog: de rode en blauwgrijze golfjes op de daken zijn bijna allemaal Oud-Hollandse pannen. Het is een van de oudste pannenvormen in Nederland, met één brede golf die in elkaar haakt met de volgende pan. Op boerderijen in de Betuwe, langs de IJssel en op huizen uit het begin van de vorige eeuw kom je ze ook volop tegen.
Een dak met deze pannen is vaak oud, maar dat betekent niet dat het op is. Keramische pannen gaan meestal 60 jaar en meer mee, en goede exemplaren kunnen na het vernieuwen van latten en folie gewoon terug op het dak. Hieronder lees je hoe je de pan herkent, waar de zwakke plekken zitten en wanneer herleggen, aanvullen of volledig vervangen de juiste stap is.
Zo herken je een Oud-Hollandse pan
De pan heeft in doorsnede de vorm van een liggende S: een holle kant en een bolle kant. Op het dak zie je daardoor brede, rustige golven van de goot naar de nok. Bij de traditionele versie overlappen de pannen elkaar alleen, zonder ribbels die in elkaar grijpen.
Bij de verbeterde versie, die nu meestal wordt geleverd, zitten er sluitingen aan de zijkant en de kop. Die sluiten beter aan bij wind en slagregen. De kleur is meestal natuurrood of gesmoord blauwgrijs.
Oude daken, oude gewoontes
Onder oude, niet sluitende pannen ligt vaak geen folie. Vroeger werden de naden aan de binnenkant soms dichtgezet met kalkspecie of met bosjes stro, de zogeheten strodokken.
Zie je dat op zolder, dan weet je dat het dak in principe op de pannen alleen vertrouwt. Dat gaat lang goed, tot er een pan verschuift of breekt. Dan waait regen en stuifsneeuw makkelijk naar binnen, en raken de panlatten vochtig zonder dat je het snel merkt.
Bij het herleggen van zo'n dak komt er meestal een dampopen folie onder, met nieuwe tengels en latten. Het dak wordt daardoor droger en beter bestand tegen de westerstormen die in het najaar over de rivieren trekken. Let wel op de ventilatie: een oud dak dat altijd tochtig was, gedraagt zich anders als het ineens dicht is.
Waar je ze in Gelderland tegenkomt
Je vindt Oud-Hollandse pannen in de beschermde binnensteden van onder meer Zutphen, Doesburg, Hattem, Harderwijk en Zaltbommel, op T-boerderijen in het rivierengebied en op veel woningen uit de jaren twintig en dertig in Arnhem en Nijmegen. Staat je huis in een beschermd stads- of dorpsgezicht of is het een monument, dan gelden er vaak extra regels voor kleur en vorm. Lees daarover meer bij het dak van een monument en check altijd het Omgevingsloket of vraag het de gemeente.
Herleggen, aanvullen of vervangen
Zijn de meeste pannen nog hard en heel, dan is herleggen vaak de mooiste oplossing: de pannen gaan eraf, er komen nieuwe latten en folie, en dezelfde pannen gaan terug. Dat kost vanaf € 45 per m². Gebroken pannen worden aangevuld, bij voorkeur met gebruikte pannen van dezelfde soort, zodat de kleur aansluit. Nieuwe exemplaren leg je het liefst op een dakvlak aan de achterkant.
Zijn veel pannen poreus, geschilferd of door vorst gebarsten, dan is volledig vervangen verstandiger. Nieuwe keramische pannen kosten vanaf € 60 per m², en een klus begint vanaf € 3.000. Bij een volledig nieuw dak horen ook de nokvorsten; vaak komt er dan een droog nokvorstsysteem in plaats van vorsten in specie. Alle posten staan bij wat dakpannen vervangen kost.
De kern in vier punten
Herleggen met eigen pannen vanaf € 45 per m²
Nieuwe keramische pannen vanaf € 60 per m²
Op de foto's zie je welke pannen nog goed zijn
Vaste prijs vooraf, op papier
In beeld
Sfeerbeelden ter illustratie, geen foto's van uitgevoerde projecten.
Veelgestelde vragen
Vragen en antwoorden
De vragen die het vaakst gesteld worden, kort en eerlijk beantwoord.
Wat is het verschil tussen een Oud-Hollandse en een verbeterde Oud-Hollandse pan?
De traditionele Oud-Hollandse pan overlapt alleen en heeft geen sluitingen. De verbeterde variant heeft ribbels aan de zijkant en de kop die in elkaar grijpen. Daardoor ligt hij vaster, sluit hij beter aan en waait er minder regen tussen. Van een afstand zien ze er bijna hetzelfde uit, maar ze zijn niet altijd onderling te mengen op één dakvlak.
Kan ik oude Oud-Hollandse pannen hergebruiken?
Ja, als ze nog hard en heel zijn. De dakdekker tikt de pannen na en sorteert ze bij het afnemen. Pannen met haarscheuren, schilfers of zachte plekken gaan eruit. Wat overblijft, gaat na nieuwe latten en folie terug op het dak. Herleggen kost vanaf € 45 per m² en houdt het oude aanzicht van je huis intact.
Mag ik op een monument rode pannen vervangen door zwarte?
Meestal niet zonder vergunning. Bij een rijks- of gemeentelijk monument, of in een beschermd stads- of dorpsgezicht, telt de kleur van het dak mee voor het beeld van de straat. Een andere kleur of vorm vraagt dan vaak een omgevingsvergunning. Check het Omgevingsloket of vraag het de gemeente voordat je pannen bestelt.
Waarom lekt mijn oude pannendak bij harde wind?
Bij oude, niet sluitende pannen zonder folie eronder kan wind regen omhoog tussen de pannen blazen. Ook verschoven of gebroken pannen en losgeraakt loodwerk zijn bekende oorzaken. Een lek is vaak met een paar pannen of nieuw lood te verhelpen. Komt het steeds terug, dan is herleggen met folie de structurele oplossing. Een lekkage wordt met voorrang ingepland.
Hoe lang gaan Oud-Hollandse pannen mee?
Keramische pannen gaan meestal 60 jaar en meer mee. Hoe lang precies, hangt af van de kwaliteit van de klei, de ligging van het dakvlak en hoe vaak er vorst in natte pannen zit. Een noordkant onder bomen slijt sneller dan een open zuidkant. De latten, folie en het loodwerk zijn meestal eerder aan vervanging toe dan de pannen zelf.
